Başsağlığı mesajları

Bu sayfadaki mesajları Kevser olarak biz yazdık; hiçbirine hadis ya da bir büyüğümüze ait söz diye atıf yapmadık. Kısa mesajlardan birinde geçen "İnnâ lillâh ve innâ ileyhi râciûn" ifadesi ise Bakara sûresinin 156. âyetidir. [Merhumun adı] gibi yerleri kendi bilgilerinizle değiştirebilirsiniz. En iyi başsağlığı, çoğu zaman merhumu tanıdığınızı gösteren tek bir cümledir: onun bir iyiliğini, bir sözünü ya da size kattığı bir şeyi hatırlatmak.

Kısa başsağlığı mesajları

• Allah rahmet eylesin, mekânı cennet olsun. Başınız sağ olsun.
• Çok üzüldüm. Rabbim merhuma rahmet, size sabır versin.
• Acınızı yürekten paylaşıyorum. Allah rahmet eylesin, geride kalanlara uzun ömür versin.
• Başınız sağ olsun. Dualarımız sizinle ve merhumla birlikte.
• Haberi şimdi aldım, çok üzgünüm. Bir ihtiyacınız olursa buradayım.
• İnnâ lillâh ve innâ ileyhi râciûn. Rabbim rahmetiyle muamele eylesin, ailesine sabır versin.
• Gönlünüze ferahlık, merhuma rahmet diliyorum. Ruhuna bir Fâtiha gönderdim.

Annesini kaybedene

• Anne kaybının acısını hiçbir söz hafifletemez. Rabbim annenize rahmet eylesin, size ve ailenize sabır versin.
• Annenizin güler yüzünü ve bize gösterdiği ilgiyi hiç unutmayacağım. Mekânı cennet olsun, başınız sağ olsun.
• Sizi yetiştiren, duasını hiç eksik etmeyen annenizi bugün biz de dualarımızla uğurluyoruz. Allah rahmet eylesin.
• Başınız sağ olsun. Rabbim sizi annenizin ardından dua eden hayırlı evlatlardan eylesin.

Babasını kaybedene

• Babanızın vefat haberini derin bir üzüntüyle aldım. Allah rahmet eylesin, kabri nurla dolsun.
• Ailesine sırtını yaslayacak bir dağ gibi olan babanızı rahmetle anıyorum. Size ve ailenize sabır diliyorum.
• Babanızın öğütleri ve emeği sizde yaşamaya devam ediyor. Rabbim ona rahmet, size güç versin.
• Başınız sağ olsun. Babanızın ruhuna bir Fâtiha gönderdim; Rabbim sizi onun hayırlı bir hatırası kılsın.

Eşini kaybedene

• Hayatınızı paylaştığınız insanı kaybetmenin acısını tarif edecek söz yok. Rabbim eşinize rahmet, size sabır ve huzur versin.
• Birlikte kurduğunuz yuvada onun izi her zaman kalacak. Allah rahmet eylesin, başınız sağ olsun.
• Bu zor günlerde yalnız olmadığınızı bilmenizi isterim. Eşinizin ruhuna dualarımızı gönderiyoruz.

Kardeşini kaybedene

• Kardeş acısı çok derindir. Rabbim kardeşinize rahmet eylesin, size ve ailenize sabırlar versin.
• Çocukluğunuzu, sırlarınızı paylaştığınız kardeşinizi kaybettiğiniz için çok üzgünüm. Mekânı cennet olsun.

Çocuğunu kaybedene

Çocuk kaybı, anne baba için tarifsiz bir acıdır. Bu durumda uzun cümleler kurmak yerine yanlarında olmak, dua etmek ve ihtiyaçlarını sessizce gidermek çoğu zaman daha teselli edicidir.

• Yaşadığınız acıyı anlatacak bir söz yok. Rabbim size sabır ve dayanma gücü versin; yavrunuzu rahmetiyle kuşatsın.
• Dualarımız sizinle. Ne zaman isterseniz yanınızdayız; bir ihtiyacınız olursa çekinmeden söyleyin.
• Rabbim gönlünüze ferahlık, evinize huzur versin. Başınız sağ olsun.

Hz. Peygamber, çocuklarını kaybedip sabreden anne babalar için o çocukların cehenneme karşı bir perde olacağını müjdelemiştir (Buhârî, Cenâiz 6)¹¹. Sabrın asıl değerinin de musibetin ilk anında gösterilen sabır olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Cenâiz 32; Müslim, Cenâiz 14–15)¹⁰.

Arkadaşa, komşuya, iş yerine

• Değerli arkadaşımız [Ad]'ın vefatını derin üzüntüyle öğrendik. Allah rahmet eylesin; ailesine ve sevenlerine başsağlığı dileriz.
• Komşumuz [Ad] Bey'in vefatını duyduk. Nur içinde yatsın; bir ihtiyacınız olursa kapımız açık.
• Sevgili mesai arkadaşımızın [annesi/babası] [Ad]'ın vefatı nedeniyle çok üzgünüz. Allah rahmet eylesin, başınız sağ olsun.
• Yolumuz bir süre birlikte geçti; [Ad]'ın nezaketini ve emeğini hep hatırlayacağız. Mekânı cennet olsun.

Resmî ve kurumsal

• Kurumumuzun değerli çalışanı [Ad]'ın vefatını derin üzüntüyle öğrendik. Merhuma Allah'tan rahmet, kederli ailesine ve tüm sevenlerine başsağlığı dileriz. — [Kurum adı]
• [Ad]'ın vefatı nedeniyle kederli ailesinin acısını paylaşıyor, merhuma rahmet, yakınlarına sabır diliyoruz. — [Kurum adı] Yönetimi

Cenazeye katılamıyorsanız mesajınıza bir dua köşesi bağlantısı ekleyebilir ya da merhum adına bir hayır yaptığınızı belirtebilirsiniz. Diyanet, çelenk ve çiçeğin merhuma bir faydası olmadığını, bu paranın sevabı merhuma bağışlanmak üzere ihtiyaç sahiplerine verilmesinin daha uygun olacağını belirtir⁸.

Taziye: anlamı, zamanı ve adabı

Anlamı ve hükmü. Taziye, yakınını kaybeden kişiye sabır telkin etmek, başsağlığı dilemek ve acısını paylaşmaktır; âlimler bunu sünnet ya da müstehap sayar¹.

Zamanı. Ağırlıklı görüşe göre taziye definden sonra yapılır. Acıların tazelenmemesi için üç günden sonraya bırakılmaması tavsiye edilir¹⁹; bazı âlimler ise taziyeyi bir süreyle sınırlamayı doğru bulmamıştır¹.

Yeri. Taziye için en uygun yer cenaze sahiplerinin evidir; bazı yörelerde mezarlıkta ya da evin önünde de taziye kabul edilir. Taziye yerinde uzun süre kalmamak tavsiye edilir¹.

Teselli. Hz. Peygamber, oğlu ölmek üzere olan kızı Zeyneb'e, verenin de alanın da Allah olduğunu ve O'nun katında her şeyin belli bir vakti bulunduğunu hatırlatarak sabır tavsiye etmiştir (Buhârî, Cenâiz 33; Müslim, Cenâiz 11)¹. Gözyaşı dökmek de sabra aykırı değildir; Hz. Peygamber oğlu İbrâhim'in vefatında ağlamış, kalbin üzüldüğünü ama dilin Allah'ın razı olmayacağı bir söz söylemeyeceğini belirtmiştir⁵⁶.

Kaçınılacaklar. Feryat ve çığlıkla ağlamak, yaka yırtmak, dövünmek ve kadere sitem etmek uygun görülmez⁵. Merhum kötü sözle değil, iyilikleriyle anılır. Hz. Peygamber "Ölülerinizi ancak hayırla anın" (Nesâî, Cenâiz, nr. 1935) ve "Ölülere sövmeyin; onlar önden gönderdikleri amellerine kavuşmuşlardır" (Buhârî, Cenâiz 97, nr. 1393) buyurmuştur¹³. Cenaze evinde yemek yapılmaz; yemeği komşular ve akrabalar getirir¹.

Söylenen sözler. TDV İslâm Ansiklopedisi Türkiye'nin çeşitli yörelerinde kullanılan taziye sözlerini şöyle aktarır: "Allah rahmet eylesin, mekânı cennet olsun", "Geride kalanların başı sağ olsun", "Allah sabırlar versin", "Ölenle ölünmez"¹.

Taziyenin sevabı. Musibete uğrayan birine taziyede bulunanın onun sevabı kadar sevap alacağını bildiren rivayet (Tirmizî, Cenâiz 71; İbn Mâce, Cenâiz 56) sıkça paylaşılır; ancak Tirmizî bu rivayeti "garîb" saymış ve merfû olarak yalnızca Ali b. Âsım yoluyla bilindiğini belirtmiştir; hadis âlimleri de zayıf kabul etmiştir¹². Bu sözü kesin bir hadis olarak paylaşmamak daha doğrudur.

İstircâ ve musibet duası

İstircâ. Bir ölüm haberi alındığında "İnnâ lillâh ve innâ ileyhi râciûn" denir: "Şüphesiz biz Allah'a aidiz ve muhakkak O'na döneceğiz." Bakara sûresinin 155–157. âyetlerinde Allah'ın insanları korku, açlık, mal ve can kaybıyla sınayacağı, musibet anında bu sözü söyleyen sabırlı kullarına rahmet ve lütuf vadettiği bildirilir³².

Musibet duası. Ümmü Seleme, eşi Ebû Seleme vefat edince Hz. Peygamber'in öğrettiği şu duayı okuduğunu anlatır (Müslim, Cenâiz 3)⁴:

Allâhümme'cürnî fî musîbetî ve ahlif lî hayran minhâ.
"Allah'ım! Bu musibetimde bana ecir ver ve bana onun yerine daha hayırlısını nasip et."

Taziyeye giderken okuyabileceğiniz sûreleri ölüye okunacak dualar sayfasında, vefat ilanı ve teşekkür metinlerini vefat ilanı örneklerinde bulabilirsiniz. İslâm hukukunda yas süresi normalde üç gündür; kocası vefat eden kadın ise iddeti boyunca (dört ay on gün) yas tutar⁷.