Sevdiklerimizin ardından yapabileceğimiz en güzel şeylerden biri, onlar için dua etmek ve Kur'an okumaktır. Peygamberimiz, vefat etmiş anne babaya yapılabilecek iyilikler arasında onlar için dua ve istiğfar etmeyi saymıştır; annesi adına sadaka vermek isteyen bir sahabiye de sevabın ulaşacağını bildirmiştir (Buhârî, Vesâyâ, 19; Müslim, Zekât, 51).1 Cenaze namazı da özünde merhum ve bütün müminler için yapılan bir duadır.8 Kabristanı ziyaret ettiğinde Peygamberimiz orada yatanlara selam verir, onlar için Allah'tan bağışlanma dilerdi (Müslim, Cenâiz, 102).3
Diyanet İşleri Başkanlığı, okunan Kur'an'ın ve yapılan hayrın sevabının merhuma bağışlanabileceğini ve onun bundan yararlanacağının umulduğunu belirtir.1 Bu konuda âlimler arasında farklı görüşler bulunduğunu da hatırlatır.2 Sevap bağışlamak için kabir başında bulunmak gerekmez; imkânı olanın zaman zaman kabri ziyaret edip orada dua etmesi ise daha uygun görülür.23
Dua için belirli bir sûre, sayı ya da gün şart değildir; Diyanet, duada asıl olanın samimiyet olduğunu, belirli sayılarda okumanın gerekmediğini vurgular.56 Birkaç sûre bilmek yeter: okuduktan sonra kendi sözlerinizle dua edebilir, sevabını merhumun ruhuna bağışlayabilirsiniz.13
Fâtiha Sûresi
Kur'an'ın özü sayılan ve baştan sona bir dua niteliği taşıyan sûredir.7 Diyanet, Peygamberimizin cenazeye Fâtiha okuduğunun ve bunu tavsiye ettiğinin rivayet edildiğini aktarır (İbn Mâce, Cenâiz, 22);1 cenaze namazında cenaze duasını bilmeyenler de dua niyetiyle Fâtiha okuyabilir.8
Fâtiha (1)
الفاتحةصِرَٰطَ ٱلَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ ٱلْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ
Nimet verdiğin kimselerin yoluna. Gazaba uğrayanların ve sapanların değil.
İhlâs Sûresi
Allah'ın birliğini özlü biçimde anlatan bu sûre için Peygamberimiz, Kur'an'ın üçte birine denk olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Tevhîd, 1).9 Hatim sonunda üç kez İhlâs okunması caiz görülmüştür;10 bunun dışında okuma sayısı dinen belirlenmiş değildir.56
İhlâs (112)
الإخلاصبِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
Felak ve Nâs Sûreleri
Kötülüklerden Allah'a sığınmayı öğreten bu iki sûreyi Peygamberimiz en güzel sığınma duaları olarak tanıtmış ve çok okunmasını tavsiye etmiştir.1112
Felak (113)
الفلقبِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
Nâs (114)
الناسبِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
Yâsîn Sûresi
Diyanet, Peygamberimizin ölmek üzere olan kişinin yanında Yâsîn okunmasını teşvik ettiğini belirtir (Ebû Dâvûd, Cenâiz, 24).14 Kur'an Yolu tefsiri, bu hadiste çoğunlukla ölmek üzere olanların kastedildiğinin kabul edildiğini, vefattan sonra veya kabir başında okunması şeklinde anlayanların da bulunduğunu; sûrenin faziletine dair rivayetlerin sıhhatinin tartışmalı olduğunu kaydeder.13
Yâsîn-i Şerîf'i oku (83 âyet) →
Âyetü'l-Kürsî
Peygamberimizin Kur'an'ın en büyük âyeti olarak andığı bu âyet, Allah'ı en özlü biçimde tanıtan âyetlerdendir (Müslim, Müsâfirîn, 258).15 Namazlardan sonra ve yatmadan önce okunması tavsiye edilmiştir.16
Bakara Sûresi, 255. âyet
آية الكرسيٱللَّهُ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْحَىُّ ٱلْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُۥ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ ۚ لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ مَن ذَا ٱلَّذِى يَشْفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذْنِهِۦ ۚ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَىْءٍ مِّنْ عِلْمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَ ۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْعَظِيمُ
Allah; O'ndan başka hakkıyla ibadete layık hiçbir hak ilâh olmayandır; Hayy'dır (diridir); Kayyûm'dur. (kendi zâtiyle kâimdir.) O'nu ne bir uyuklama, ne de bir uyku tutar. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O'nundur. İzni olmadan, O'nun yanında kim şefaat edebilir? Onların önünde ve arkasında olan her şeyi bilir. Onlar ise, O'nun dilediği kadarından başka ilminden hiçbir şey kavrayamazlar. O'nun Kürsü'sü gökleri ve yeri kaplamıştır. Onların her ikisini de görüp gözetmek O'na ağır gelmez. O, çok yücedir, çok büyüktür.
Âmenerrasûlü (Bakara 285–286)
Bakara Sûresi'nin son iki âyetidir; Peygamberimiz, bunları geceleyin okuyana yeteceğini bildirmiştir (Buhârî, Fezâilü'l-Kur'ân, 10).1718 Bağışlanma ve merhamet dileyen bir duayla sona erer.17
Bakara Sûresi, 285–286. âyetler
آمن الرسولءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيْهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلْمُؤْمِنُونَ ۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَـٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِۦ ۚ وَقَالُوا۟ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ ٱلْمَصِيرُ
Peygamber, Rabbinden kendisine indirilene iman etmiştir, Müminler de! Hepsi de Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman etmiş ve Allah’ın peygamberlerinden hiçbirini (diğerinden) ayırmayız. İşittik ve itaat ettik, demişlerdir. Rabbimiz! Bağışlamanı dileriz, dönüş sanadır.
لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا ٱكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَآ إِن نَّسِينَآ أَوْ أَخْطَأْنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَآ إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦ ۖ وَٱعْفُ عَنَّا وَٱغْفِرْ لَنَا وَٱرْحَمْنَآ ۚ أَنتَ مَوْلَىٰنَا فَٱنصُرْنَا عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَـٰفِرِينَ
Allah, hiç kimseye gücünün üstünde bir şey (sorumluluk) yüklemez. (Herkesin) kazandığı (iyilik) lehine ve işlediği (kötülük) ise aleyhinedir! Rabbimiz, eğer unuttuk veya hata yaptıysak bizi hesaba çekme. Rabbimiz! Bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır bir görev yükleme. Rabbimiz! Gücümüzün yetmeyeceğini bize taşıtma. Bizi affet, bizi bağışla ve bize merhamet et. Sen bizim mevlâmızsın. Kâfir topluma karşı bize yardım et.
Mülk (Tebâreke) Sûresi
Peygamberimizin, okuyanı kabir azabından koruyacağını bildirdiği rivayet edilir (Tirmizî, Fezâilü'l-Kur'ân, 9); bu yüzden cenazelerin ardından okunması âdet olmuştur. Kur'an Yolu, bu hadisin sûreyi okuyup gereğince yaşayanlar için olduğu şeklinde de anlaşılabileceğini belirtir.19 Sûrenin metnini ve mealini Diyanet'in Kur'an Yolu sayfasında okuyabilirsiniz.
Arapça metin: Tanzil Projesi — Tanzil Quran Text (Uthmani, Version 1.1), Creative Commons Attribution 3.0. Metin değiştirilmeden kullanılmıştır; güncellemeler için tanzil.net/updates.
Türkçe meal: Rowad Tercüme Merkezi (turkish_rwwad), QuranEnc.com (sürüm 2025-09-28 17:50:52 (v1.0.4-xml.1)). Meal metni değiştirilmeden yayımlanmıştır.
Meal, Kur'an'ın manasının Türkçeye aktarılmasıdır; Kur'an'ın kendisi Arapça metindir.
Bilinmesi iyi olur
- Belirli sayılara bağlanmış vaatlere itibar etmeyin: Diyanet, sahih hadislerde belirtilenler dışında dua ve zikirlerin belli sayılarda yapılması gerektiğine inanmanın doğru olmadığını belirtir.65
- Yedinci, kırkıncı ve elli ikinci günlere bağlı dinî bir görev yoktur; dua her zaman edilebilir.21
- "Kabir-nur namazı" adıyla bir namaz rivayet edilmemiştir.20
- Ücretle okutulan Kur'an'dan sevap beklenmez; en güzeli, bildiğiniz sûreleri kendiniz okumanızdır.4
- Çelenk ve çiçek merhuma fayda sağlamaz; bu imkânı bir hayra yönlendirmek daha uygundur.22
Kaynaklar
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Yapılan hayrın veya okunan Kur'an'ın sevabı ölen kimseye bağışlanabilir mi?
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Yapılan bir ibadetin sevabı, hayatta olan veya ölmüş bir kimseye bağışlanabilir mi?
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Kabir ziyaretinin adabı nedir?
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Kur'an okuma karşılığında ücret almak caiz midir?
- Din İşleri Yüksek Kurulu: 4444 gibi belli sayıda zikir çekme uygulamasının dinî bir dayanağı var mıdır?
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Yetmiş bin kelime-i tevhid okumanın dinî dayanağı var mıdır?
- Kur'an Yolu Tefsiri: Fâtiha Sûresi hakkında.
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Cenaze namazı nasıl kılınır?
- Kur'an Yolu Tefsiri: İhlâs Sûresi hakkında.
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Cüz dağıtılarak hatim yapılması mümkün müdür?
- Kur'an Yolu Tefsiri: Felak Sûresi hakkında.
- Kur'an Yolu Tefsiri: Nâs Sûresi hakkında.
- Kur'an Yolu Tefsiri: Yâsîn Sûresi hakkında.
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Telkin nedir, nasıl yapılır ve dinî hükmü nedir?
- Kur'an Yolu Tefsiri: Bakara 255 (Âyetü'l-Kürsî).
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Namazdan sonra Âyetü'l-kürsî okumanın hükmü nedir?
- Kur'an Yolu Tefsiri: Bakara 285–286.
- Kur'an Yolu Tefsiri: Bakara Sûresi hakkında.
- Kur'an Yolu Tefsiri: Mülk Sûresi hakkında.
- Din İşleri Yüksek Kurulu: "Kabir-nur" namazı diye bir namaz var mıdır?
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Ölünün ardından yapılan yedinci, kırkıncı ve elli ikinci gecesi gibi uygulamaların dinî dayanağı var mıdır?
- Din İşleri Yüksek Kurulu: Cenazeye çelenk veya çiçek göndermek dinî açıdan uygun mudur?