Mezar yeri sorgulama

Bayram arifesinde, bir kandil gecesinde ya da memlekete yolunuz düştüğünde bir büyüğünüzün kabrini ziyaret etmek istersiniz; ama yerini tam hatırlamazsınız. Büyük mezarlıklarda aynı adı taşıyan birçok kabir olabilir. İyi haber şu: büyükşehirlerin çoğunda defin kayıtları dijital ortamda tutuluyor ve birkaç dakikada sorgulanabiliyor.

e-Devlet'ten sorgulama

Bazı belediyeler defin kayıtlarını e-Devlet Kapısı'na bağlamıştır. Bu belediyelerde iki hizmet bulunur:

• Mezar Yeri Sorgulama: Vefat eden kişiye ait bilgileri girerek mezar yerini sorgulamanızı sağlar¹. İstanbul Büyükşehir Belediyesinin hizmetinde kimlik doğrulaması gerekir; e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. Kimlik Kartı ya da internet bankacılığıyla giriş yapılır¹.
• Vefat Bilgisi Sorgulama: Belirli bir tarihte vefat eden kişilerin vefat bilgilerini gösterir; sorgu, seçtiğiniz güne göre yapılır².

Bu hizmetleri sunan belediyeler arasında İstanbul¹, Kocaeli³, Tekirdağ⁴ ve Kahramanmaraş büyükşehir belediyeleri ile Gebze Belediyesi⁵ var. Liste zamanla genişlediği için kendi şehrinizi kontrol etmek en doğrusu:

1. turkiye.gov.tr adresinde arama kutusuna “mezar yeri sorgulama” yazın.
2. Çıkan sonuçlardan kabrin bulunduğu şehrin ya da ilçenin belediyesini seçin. Belediyenin sayfasında “Mezarlık” kategorisine de bakabilirsiniz.
3. Giriş yapıp vefat eden kişinin istenen bilgilerini girin.

Mezarlıklar kabirleri genellikle ada ve parsel gibi numaralarla kaydeder. Sorgu sonucunda mezarlığın adı ve bu numaralar çıkarsa telefonunuza not edin ya da ekran görüntüsünü alın; mezarlıkta yolu bunlarla bulacaksınız.

Belediyeye başvurmak

Şehrinizin e-Devlet'te bir hizmeti yoksa ya da sorgu sonuç vermezse belediyenin mezarlıklar müdürlüğüne veya cenaze işleri birimine telefonla ya da yüz yüze başvurabilirsiniz. Kayıt bulunurken şu bilgiler işe yarar:

• Vefat edenin adı, soyadı ve baba adı,
• Vefat tarihi (yaklaşık yıl bile işe yarar) ve vefat yeri,
• Defnedildiği düşünülen mezarlığın adı,
• Varsa Mezar Yeri Kullanma Belgesi ya da eski bir defin belgesi.

Vefat tarihini bilmiyorsanız e-Devlet'teki “Nüfus Kayıt Örneği” hizmetinden aile kaydına bakabilirsiniz⁶.

Mezarlıkta kabri bulmak

• Önce idareye uğrayın. Büyük mezarlıkların girişinde genellikle bir idare binası ya da bilgi noktası bulunur. Ada ve parsel numarasını söylediğinizde size yön tarif edilir; bazı mezarlıklarda kroki de verilir.
• Tabelaları takip edin. Ada numaraları genellikle yol kenarındaki tabelalarda yazar. Kabrin yerini bulduktan sonra çevresindeki belirgin bir ağacın ya da kabrin fotoğrafını çekmek, sonraki ziyaretleri kolaylaştırır.
• Yoğun günleri hesaba katın. Arife ve bayram günlerinde idare binalarında sıra olabilir; bilgileri önceden e-Devlet'ten almak zaman kazandırır.

Kabir ziyaretinde nelere dikkat edileceğini ve neler okunacağını arife ve kabir ziyareti rehberimizde anlattık.

Mezar Yeri Kullanma Belgesi

Mezar Yeri Kullanma Belgesi, bir mezar yerinin kullanım hakkını gösterir. Aile kabrine yeni bir defin yapılacaksa mezar yerini bilen bir yakının bu belgeyle gelmesi istenir; mezar taşı ve mezar yapımı için de aynı belge gerekir⁷⁸. İstanbul ve Ankara büyükşehir belediyelerinin açıkladığı kurallar şöyle⁷⁸:

• Ne zaman? Definden 30 gün sonra.
• Kim başvurur? Birinci derece yakın; sırasıyla eş, oğul, kız, anne, baba, kardeş. Kimlikle ve bizzat başvurulur.
• Nereye? Önce bölgedeki Yazı İşleri ve Kontrol Bürosuna gidilir.
• Kaybolduysa? Nüfus Kayıt Örneğiyle başvurulur; kontrol ve arşiv araştırmasından sonra kayıt güncellenir.

Belgenin fotoğrafını çekip aile içinde paylaşmak ve aslını güvenli bir yerde saklamak, yıllar sonra yaşanacak bir aramayı kolaylaştırır. Mezar taşı yaptırırken nelere dikkat edileceğini mezar taşı yazıları rehberimizde bulabilirsiniz.

Eski ve köy mezarları

Dijital kayıtlar genellikle son yıllarda yapılan definleri kapsar. Daha eski kabirler ve köy ya da kasaba mezarlıkları için şu yollar denenebilir:

• Aile büyükleri. Cenazede bulunmuş akrabalar kabrin yerini çoğu zaman hatırlar; birlikte gitmek en kesin yoldur.
• Köy ya da mahalle muhtarı ve cami imamı. Küçük mezarlıklarda kimin nerede yattığını en iyi onlar bilir.
• Eski fotoğraflar ve belgeler. Cenazeden ya da bayram ziyaretlerinden kalan fotoğraflar, taşın biçimini ve çevresini hatırlatır.
• Belediye arşivi. Büyükşehirlerde eski defin defterleri arşivde tutulur; Mezar Yeri Kullanma Belgesi kaybolduğunda yapılan arşiv araştırması bunun bir örneğidir⁷.

Aile kabri ve yanına defin

Pek çok kişi eşinin ya da anne babasının yanına defnedilmek ister. Bunun kuralları ve ücretleri şehirden şehre değişir. Örneğin Ankara Büyükşehir Belediyesinin tarifesinde eş yanı bloke mezar ve dört kişiye kadar aile kabri seçenekleri bulunur; ilçe mezarlıklarında birinci derece yakınlara (eş, çocuklar, anne, baba) ücretsiz yer ayrılabildiği belirtilir⁸. Kendi şehrinizde ne yapılabildiğini belediyenin mezarlık biriminden öğrenin; aile kabrine defin için Mezar Yeri Kullanma Belgesinin elinizde olması işleri hızlandırır.

Yurt dışından sorgulama

Gurbette yaşayanlar da e-Devlet'e girerek mezar yeri sorgulayabilir. e-Devlet şifresi yurt dışında büyükelçilik ve konsolosluklardan alınabilir; mobil imza, elektronik imza ya da internet bankacılığıyla da giriş yapılabilir⁹. Yurt dışında vefat eden bir yakınınız için yapılacakları yurt dışında vefat rehberimizde topladık.